Erik Schumacher


 Mau en Gerty | 1942 | Andere publicaties | Journalistiek



In maart 2017 verschijnt bij Uitgeverij Spectrum mijn boek 1942. Oorlog op alle fronten. Het is het derde deel uit de NIOD-serie Leven in bezet Nederland (“Een nieuw standaardwerk over de bezetting” - NRC Handelsblad). In het boek beschrijf ik het rampzalige oorlogsjaar vanuit de moeilijke keuzes waarvoor gewone Nederlanders kwamen te staan.

In 1942 werden de grote dilemma's van de bezettingstijd voor veel Nederlanders onontkoombaar. De bezetter ging steeds meer over tot brute intimidatie, met een intensieve jacht op het verzet en een meedogenloze vervolging van de Joden. Door de hardere exploitatie van de Nederlandse economie kampte de bevolking met een verschraling van de dagelijkse genoegens en een nijpend gebrek aan basisbehoeftes als kolen en zeep. Arbeiders moesten blij zijn als ze hun baan behielden, zodat ze niet naar Duitsland werden gestuurd. Door dwangarbeid, evacuatie en deportatie werden honderdduizenden Nederlanders van huis en haard verdreven.

Na de aanvankelijke periode van aanpassing werd de vraag nu dringend hoever Nederlanders bereid waren mee te buigen. Politieagenten en ambtenaren, maar ook de leiders van de Joodse Raad kwamen voor moeilijke keuzes te staan.

Voor de Joden werd de ergste nachtmerrie werkelijkheid. Vanaf de zomer voerde de bezetter de eerste 40.000 Nederlandse Joden af naar Auschwitz. Hoe was het mogelijk dat het in zo'n verbijsterend tempo gebeurde?